Исследования

Искусство войлочной печати

Мухаммад Д.Д.

Государственный университет Республики Казахстан Кастеев
Руководитель Центра изучения прикладного искусства Художественного музея

 

В основе художественных особенностей казахских промыслов лежит искусство войлочной печати.
Находки из крепости Пазырык (V век до н.э.) свидетельствуют о том, что, помимо изготовления различных предметов быта из войлока, он широко использовался с древних времен, используя естественное удобство резьбы и вышивания.
На основании археологических материалов мы видим, что в истории человечества в период до Пазырыка профессионально формировалось и развивалось искусство войлочной печати, мы воспринимаем их как произведения искусства с высокой художественной разрешающей способностью.
Он делал различные шерстяные войлоки, такие как коврики. Войлочные изделия теперь считаются связующим звеном в генетических и культурных отношениях населения. А. 267 изделий из войлока, хранящиеся в Кастеевском художественном музее, - это не только уникальное произведение искусства, но и неизведанное и неизведанное наследие.
Войлочные изделия пополнялись во время обширных экспедиций 1970-1980 годов.
Безусловно, среди изделий из войлока наиболее яркими являются вышитые текеметы с их насыщенными яркими красками. Коллекция текеметов в фонде музея свидетельствует о том, что казахский народ овладел всеми секретами древнего метода войлочной печати и полностью раскрыл художественные качества текеметской печати.
Вообще, войлочная печать везде выполняется одинаково. На поверхность фетра для печати густо натягивается шерсть однородного цвета и наносится узор из окрашенной в другой цвет шерсти. Затем поверхность поливают горячей водой, шига аккуратно раскатывается, раскатывается и уплотняется. Затем, пока войлок полностью не «созреет», применяют несколько методов, а когда он полностью закончен, текемет выставляют на солнце. Мастера резьбы по войлока очень популярны в стране. Текемет будет захвачен за один день. Во время шествия женщины деревни собрались вместе, поговорили, обменялись словами, аплодировали, подбадривали, и конец превратился в праздник. Здесь ярко отражена легитимность каждого народа, который издревле умел придавать смысл своим обычаям и украшать каждый день жизни. Хотя метод печати на войлоке один и тот же, рисунок на поверхности текемета меняется от места к месту, и местные художественные особенности хорошо видны.
Восточно-казахстанские текеметы сразу бросаются в глаза в неповторимом способе вышивки. На земле Восточного Казахстана резьба на поверхности текемета, выполненная опытным мастером, решается единой системой тонких ниток.
Одно из таких произведений - произведение Саулебековой Карлыги из Семипалатинской области (35 век). В целом желтый цвет орнамента очень теплый и гармоничный с коричневым цветом поверхности текемета, а тонкие полосы красного квадрата создают хорошее настроение. Имена владельцев по краям смешаны с орнаментом и гармонируют.
Абдильдинова Бипан, напротив, усложнила художественную структуру, использовав яркие краски в своем текемете (с. 27). Слегка изогнутые нити, которые двигаются при нажатии на войлок, увеличивают красоту текемета и активируют все линии движения.
Отдельным произведением является текемет Есергеновой Калимы со структурой, близкой к современному методу витражей (IX век). Мелодия ярких красок, составленная из ярких красок, словно освежающая энергия, неизбежно притягивающая взор в серые будни повседневной жизни.
Если вы обратите внимание на экспонаты коллекции музея, которые отличаются высоким художественным уровнем, а также единой структурой, вы заметите в каждом из них собственный творческий прорыв автора. В процессе работы мастер волен раскрыть декоративные возможности взаимосвязи метода войлочной печати и натуральной шерсти. Хотя текемет может показаться однообразным, вы ощутите таинственное дыхание естественности и простоты.
Среди таких произведений искусства можно выделить текеметы Западного Казахстана, которые имеют свою индивидуальность. Среди этих текеметов особое место занимают текеметы белого цвета с иной художественной структурой и цветовым решением (с. 59).
Каждый экспонат музейного фонда, собранный в единую систему, признан произведением искусства, которое отражает выдающиеся особенности местности и четко распознает подпись отдельного автора.
Расширенное и объединенное орнаментом авторское произведение Дуйсеновой Нурыш из Талдыкорганской области отвечает потребностям своего времени (32-kz, 33-kz, 34-kz). В 1960-1970-е годы широкое распространение получило использование художественных сочетаний ярко-красных цветов в производстве предметов домашнего обихода, таких как ковры и коврики. Эта тенденция преобладает в текемцах Дуйсеновой.
Развитие технических подходов в Северо-Казахстанской области

Последние новости Instagram

Instagram
⚜️5 маусым күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейіне Нидерланд Корольдігінің Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Нико Схермерс (Nico Schermers) және оның жұбайы Элла Алавердян арнайы сапармен келді.

Сапар барысында мәртебелі қонақтар музейдің тұрақты экспозициясымен танысып, Қазақстанның және әлемдік өнердің көрнекті туындыларын тамашалады. Сонымен қатар олар музей қорларында сақталған Батыс Еуропа өнері коллекциясының бірегей жәдігерлерімен танысу мүмкіндігіне ие болды.

Музей мамандары елші мен оның жұбайына музей қорында сақталған нидерландтық ұлы суретшісі Рембрандт Харменс ван Рейннің түпнұсқа офортын таныстырды. Сондай-ақ қонақтарға Рембрандт мектебі мен оның ортасына жататын суретшілердің бірқатар туындылары көрсетілді. Бұл шығармалар XVII ғасырдағы Нидерланд өнерінің дамуына Рембрандттың ықпалын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

Кездесу барысында тараптар музей қорларының мәдени мұраны сақтаудағы, сондай-ақ халықтар арасындағы мәдени байланыстар мен өзара түсіністікті нығайтудағы маңыздылығы жөнінде пікір алмасты.

Аталған сапар Қазақстан мен Нидерланд арасындағы мәдени ынтымақтастықты одан әрі дамытуға деген өзара қызығушылықтың айқын көрінісі болып табылады. ⚜️5 маусым күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейіне Нидерланд Корольдігінің Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Нико Схермерс (Nico Schermers) және оның жұбайы Элла Алавердян арнайы сапармен келді. Сапар барысында мәртебелі қонақтар музейдің тұрақты экспозициясымен танысып, Қазақстанның және әлемдік өнердің көрнекті туындыларын тамашалады. Сонымен қатар олар музей қорларында сақталған Батыс Еуропа өнері коллекциясының бірегей жәдігерлерімен танысу мүмкіндігіне ие болды. Музей мамандары елші мен оның жұбайына музей қорында сақталған нидерландтық ұлы суретшісі Рембрандт Харменс ван Рейннің түпнұсқа офортын таныстырды. Сондай-ақ қонақтарға Рембрандт мектебі мен оның ортасына жататын суретшілердің бірқатар туындылары көрсетілді. Бұл шығармалар XVII ғасырдағы Нидерланд өнерінің дамуына Рембрандттың ықпалын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Кездесу барысында тараптар музей қорларының мәдени мұраны сақтаудағы, сондай-ақ халықтар арасындағы мәдени байланыстар мен өзара түсіністікті нығайтудағы маңыздылығы жөнінде пікір алмасты. Аталған сапар Қазақстан мен Нидерланд арасындағы мәдени ынтымақтастықты одан әрі дамытуға деген өзара қызығушылықтың айқын көрінісі болып табылады. ⚜️2026 жылдың 12 маусымы 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейі ғимаратында Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері, Алматы қаласының Құрметті азаматы Алексей Федорович Уткиннің «Қаладағы серуен» атты жеке көрмесінің ашылуы өтеді.
 
🎨Суретші бүгінгі таңда қалалық пейзаж жанрының көрнекті өкілі, майталман шебері саналады. Оның шығармалары Қазақстан, Ресей, АҚШ, Италия, Түркия, Франция, Испания және Нидерландтағы музейлер мен жеке коллекцияларда сақтаулы. Алексей Уткин үнемі шығармашылық ізденісте жүретін, тынымсыз еңбек ететін суреткер. Оның қаламынан мыңнан астам кескіндемелік және графикалық туындылар туған. Суретшінің сүйікті жанры – қалалық пейзаж. Туындыларында табиғаттан алған әсері кәсіби шеберлікпен ұштасып, табиғат пен қалалық ортаның әртүрлі күйі автордың ішкі сезімі мен жеке толғанысымен бірігіп көркем бейнеге айналған.

🖌️Суретшінің шығармашылық қайнар көзі – жүректегі шексіз махаббаты: өмірге деген құштар ықыласы, жарына, балалары мен немерелеріне деген мейірі, туған қала мен адамдарға деген ілтипаты – өнерінің басты мұратына айналған. Барша өнерсүйер қауымды шебер туындыларының рухани әлеміне шомып, жүрек жылуы – шуағына бөленуге шақырамыз!

Көрме А. Уткин шығармашылығын жоғары бағалайтын коллекционер Дмитрий Дюмаевтың қолдауымен өтеді.
 
📍Көрме 2026 жылғы 3 шілдеге дейін жалғасады.
 
📌Куратор – А.Р. Ақылбекова
Көрмелер мен экспозициялар бөлімінің жетекшісі, өнертану магистрі ⚜️2026 жылдың 12 маусымы 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейі ғимаратында Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері, Алматы қаласының Құрметті азаматы Алексей Федорович Уткиннің «Қаладағы серуен» атты жеке көрмесінің ашылуы өтеді. 🎨Суретші бүгінгі таңда қалалық пейзаж жанрының көрнекті өкілі, майталман шебері саналады. Оның шығармалары Қазақстан, Ресей, АҚШ, Италия, Түркия, Франция, Испания және Нидерландтағы музейлер мен жеке коллекцияларда сақтаулы. Алексей Уткин үнемі шығармашылық ізденісте жүретін, тынымсыз еңбек ететін суреткер. Оның қаламынан мыңнан астам кескіндемелік және графикалық туындылар туған. Суретшінің сүйікті жанры – қалалық пейзаж. Туындыларында табиғаттан алған әсері кәсіби шеберлікпен ұштасып, табиғат пен қалалық ортаның әртүрлі күйі автордың ішкі сезімі мен жеке толғанысымен бірігіп көркем бейнеге айналған. 🖌️Суретшінің шығармашылық қайнар көзі – жүректегі шексіз махаббаты: өмірге деген құштар ықыласы, жарына, балалары мен немерелеріне деген мейірі, туған қала мен адамдарға деген ілтипаты – өнерінің басты мұратына айналған. Барша өнерсүйер қауымды шебер туындыларының рухани әлеміне шомып, жүрек жылуы – шуағына бөленуге шақырамыз! Көрме А. Уткин шығармашылығын жоғары бағалайтын коллекционер Дмитрий Дюмаевтың қолдауымен өтеді. 📍Көрме 2026 жылғы 3 шілдеге дейін жалғасады. 📌Куратор – А.Р. Ақылбекова Көрмелер мен экспозициялар бөлімінің жетекшісі, өнертану магистрі ⚜️2026 жылдың 3 маусымында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында «Жанасу II – Соприкосновение II» республикалық көрмесі ашылды. Қазақстандық пастель өнері шеберлерінің бірлестігі дайындаған бұл көрме өткен жылы кәсіби орта мен өнерсүйер қауым тарапынан ерекше қызығушылыққа ие болған жобаның жалғасы болып отыр.
 
▫️Пастель – шеберлердің қолында бар қырын ашып, сан алуан көркемдік әсер бере алатын, мүмкіндігі кең әрі жанды материал. Көрме кеңістігінде өзіндік өрнегі, дара техникасы және бояу мәнері бар әртүрлі авторлардың жұмыстары бір арнада тоғысқан. 

🔸Екінші көрме жобаның ішкі эволюциясын нақ көрсетеді. Бастапқы шығармашылық ұжымға жаңа суретшілердің қосылуы экспозицияға тың колористік энергия мен өзгеше реңк әкелді. Зал кеңістігінде шағын натюрморттар, қалалық және далалық пейзаждар, сондай-ақ метафоралық сюжеттерге құрылған композициялар өзара үйлесім тапқан. Бұл туындылар суретшілердің тек техникалық еркіндігін ғана емес, сонымен қатар суретшілердің ішкі ізденісін, өмір құбылыстарының нәзік әрі құбылмалы күйлерін дөп басып бейнелей алу қабілетін көрсетеді. 

🔹Көрмеге А. Хакимжанова, А. Тампиев, А. Татарова, А. Сластинова, А..Сафи, А. Овечкина, А. Фидирко, В. Трофимович, В. Татаринов, Г. Пащенко, Г. Умарова, Д..Куралбаев, Д. Залесская, Д. Муштак, Е. Попова, К. Ибраева, К. Рыбалко, Л. Логвинова, М..Мун, М. Бурманская, Н. Молокотина, Н. Сайгушева, О. Иконникова, Р. Сакович, С..Какоткина, С. Кравченко, С. Кушкова, Т. Максименко сынды суретшілердің еңбектері қойылған.

Суретшілердің пастельге деген көзқарасы бұл материалдың табиғатын терең түсінуге негізделген. Олар осы техника арқылы күрделі психологиялық көңіл-күйді, ішкі сезім мен жеке дүниетанымды еркін жеткізеді. Көрме ұзақ ізденістің нәтижесінде туған туындылардан құралған.

📍 Көрме 2026 жылдың 25 маусымына дейін жалғасады.
Жұмыс уақыты: 10:00 - 19:00.
Демалыс күні: дүйсенбі
 
📌Куратор: Әбілхан Қастеев атындағы
ҚР Ұлттық өнер музейінің «Музейлік педагогика және экскурсиялық қызмет» бөлімінің қызметкері Г.А. Исхакова. ⚜️2026 жылдың 3 маусымында Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында «Жанасу II – Соприкосновение II» республикалық көрмесі ашылды. Қазақстандық пастель өнері шеберлерінің бірлестігі дайындаған бұл көрме өткен жылы кәсіби орта мен өнерсүйер қауым тарапынан ерекше қызығушылыққа ие болған жобаның жалғасы болып отыр. ▫️Пастель – шеберлердің қолында бар қырын ашып, сан алуан көркемдік әсер бере алатын, мүмкіндігі кең әрі жанды материал. Көрме кеңістігінде өзіндік өрнегі, дара техникасы және бояу мәнері бар әртүрлі авторлардың жұмыстары бір арнада тоғысқан. 🔸Екінші көрме жобаның ішкі эволюциясын нақ көрсетеді. Бастапқы шығармашылық ұжымға жаңа суретшілердің қосылуы экспозицияға тың колористік энергия мен өзгеше реңк әкелді. Зал кеңістігінде шағын натюрморттар, қалалық және далалық пейзаждар, сондай-ақ метафоралық сюжеттерге құрылған композициялар өзара үйлесім тапқан. Бұл туындылар суретшілердің тек техникалық еркіндігін ғана емес, сонымен қатар суретшілердің ішкі ізденісін, өмір құбылыстарының нәзік әрі құбылмалы күйлерін дөп басып бейнелей алу қабілетін көрсетеді. 🔹Көрмеге А. Хакимжанова, А. Тампиев, А. Татарова, А. Сластинова, А..Сафи, А. Овечкина, А. Фидирко, В. Трофимович, В. Татаринов, Г. Пащенко, Г. Умарова, Д..Куралбаев, Д. Залесская, Д. Муштак, Е. Попова, К. Ибраева, К. Рыбалко, Л. Логвинова, М..Мун, М. Бурманская, Н. Молокотина, Н. Сайгушева, О. Иконникова, Р. Сакович, С..Какоткина, С. Кравченко, С. Кушкова, Т. Максименко сынды суретшілердің еңбектері қойылған. Суретшілердің пастельге деген көзқарасы бұл материалдың табиғатын терең түсінуге негізделген. Олар осы техника арқылы күрделі психологиялық көңіл-күйді, ішкі сезім мен жеке дүниетанымды еркін жеткізеді. Көрме ұзақ ізденістің нәтижесінде туған туындылардан құралған. 📍 Көрме 2026 жылдың 25 маусымына дейін жалғасады. Жұмыс уақыты: 10:00 - 19:00. Демалыс күні: дүйсенбі 📌Куратор: Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінің «Музейлік педагогика және экскурсиялық қызмет» бөлімінің қызметкері Г.А. Исхакова. 🇰🇿4 маусым – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күні.

Бұл күн — халқымыздың бірлігін, тәуелсіздігіміздің тұғырын, еліміздің болашаққа деген сенімін білдіретін айрықша мереке. Елтаңба, Ту, Әнұран — Отанға деген сүйіспеншілігіміздің, ұлттық мақтанышымыздың жарқын бейнесі.

Осы мерейлі күні баршаңызға зор денсаулық, отбасыларыңызға амандық, ел игілігі жолындағы еңбектеріңізге табыс тілейміз. Мәңгілік Ел болу жолындағы қадамымыз нық, туымыз биік болсын! 🇰🇿4 маусым – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күні. Бұл күн — халқымыздың бірлігін, тәуелсіздігіміздің тұғырын, еліміздің болашаққа деген сенімін білдіретін айрықша мереке. Елтаңба, Ту, Әнұран — Отанға деген сүйіспеншілігіміздің, ұлттық мақтанышымыздың жарқын бейнесі. Осы мерейлі күні баршаңызға зор денсаулық, отбасыларыңызға амандық, ел игілігі жолындағы еңбектеріңізге табыс тілейміз. Мәңгілік Ел болу жолындағы қадамымыз нық, туымыз биік болсын! ⚜️2026 жылдың 11 маусым күні сағат 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейінде талантты кескіндемеші, Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі Омархан Құмардың «ҰЛЫ РУХ» атты жеке көрмесінің салтанатты ашылуы мен каталогының тұсаукесер рәсімі өтеді.

🔹Омархан Құмар – бүгінгі қазақ бейнелеу өнеріндегі ұлттық тарих пен рухани құндылықтарды шығармашылығының өзегіне айналдырған, өзіндік қолтаңбасы айқын кәсіби суретші. Оның туындылары халықтық рухқа толы, қазақ халқының тарихи жады мен мәдени мұрасын терең пайымдап, өткен мен бүгінді сабақтастыратын мазмұнды көркем образдар жасауымен ерекшеленеді. Суретші шығармашылығына академиялық мектептің берік негіздері, композициялық тұтастық, сурет салудағы жоғары кәсіби мәдениет пен реалистік бейнелеу дәстүріне адалдық тән.

🔸Көрмеде автордың 2000 жылдардан бері орындалған жетпіске жуық таңдаулы кескіндемелік туындылары ұсынылған. Экспозиция суретшінің шығармашылық ізденістерінің ауқымын, жанрлық және тақырып аясының мол қорын жан-жақты таныстырады. Әрбір композициясынан суреткердің шеберлігі мен шығармашылық кемелдігі айқын сезіледі. Автор тарихи тұлғалардың мінезі мен болмысын, дәуір рухын және оқиға мазмұнын терең ашуға ұмтылып, көркем образдың нанымдылығы мен эмоционалдық әсеріне ерекше мән береді. Түстік үйлесім, пластикалық шешім және композициялық құрылым оның жұмыстарында біртұтас көркем жүйеге айналып, туындының идеялық мазмұнын терең аша түседі.

🔺«ҰЛЫ РУХ» көрмесі – суретші Омархан Құмардың 25 жылға жуық шығармашылық жолын қорытындылайтын алғашқы жеке көрмесі. Көрме атауының өзі экспозицияда ұсынылған туындылардың негізгі мазмұны мен идеялық өзегін айқындайды. Ұлт тарихы, елдік рух, ұлы тұлғалар, батырлық дәстүр мен туған жер табиғаты суретшінің шығармаларында көркемдік шешім тауып, қазақ халқының рухани болмысы мен тарихи жадын бейнелейтін өзіндік образдар жүйесін құрайды. Бұл көрме автордың ширек ғасырға жуық уақыттағы шығармашылық ізденістері мен кәсіби шеберлігінің нәтижесін танытатын маңызды мәдени оқиға болып табылады.

📌Көрме кураторы: Самал Мамытова ⚜️2026 жылдың 11 маусым күні сағат 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейінде талантты кескіндемеші, Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі Омархан Құмардың «ҰЛЫ РУХ» атты жеке көрмесінің салтанатты ашылуы мен каталогының тұсаукесер рәсімі өтеді. 🔹Омархан Құмар – бүгінгі қазақ бейнелеу өнеріндегі ұлттық тарих пен рухани құндылықтарды шығармашылығының өзегіне айналдырған, өзіндік қолтаңбасы айқын кәсіби суретші. Оның туындылары халықтық рухқа толы, қазақ халқының тарихи жады мен мәдени мұрасын терең пайымдап, өткен мен бүгінді сабақтастыратын мазмұнды көркем образдар жасауымен ерекшеленеді. Суретші шығармашылығына академиялық мектептің берік негіздері, композициялық тұтастық, сурет салудағы жоғары кәсіби мәдениет пен реалистік бейнелеу дәстүріне адалдық тән. 🔸Көрмеде автордың 2000 жылдардан бері орындалған жетпіске жуық таңдаулы кескіндемелік туындылары ұсынылған. Экспозиция суретшінің шығармашылық ізденістерінің ауқымын, жанрлық және тақырып аясының мол қорын жан-жақты таныстырады. Әрбір композициясынан суреткердің шеберлігі мен шығармашылық кемелдігі айқын сезіледі. Автор тарихи тұлғалардың мінезі мен болмысын, дәуір рухын және оқиға мазмұнын терең ашуға ұмтылып, көркем образдың нанымдылығы мен эмоционалдық әсеріне ерекше мән береді. Түстік үйлесім, пластикалық шешім және композициялық құрылым оның жұмыстарында біртұтас көркем жүйеге айналып, туындының идеялық мазмұнын терең аша түседі. 🔺«ҰЛЫ РУХ» көрмесі – суретші Омархан Құмардың 25 жылға жуық шығармашылық жолын қорытындылайтын алғашқы жеке көрмесі. Көрме атауының өзі экспозицияда ұсынылған туындылардың негізгі мазмұны мен идеялық өзегін айқындайды. Ұлт тарихы, елдік рух, ұлы тұлғалар, батырлық дәстүр мен туған жер табиғаты суретшінің шығармаларында көркемдік шешім тауып, қазақ халқының рухани болмысы мен тарихи жадын бейнелейтін өзіндік образдар жүйесін құрайды. Бұл көрме автордың ширек ғасырға жуық уақыттағы шығармашылық ізденістері мен кәсіби шеберлігінің нәтижесін танытатын маңызды мәдени оқиға болып табылады. 📌Көрме кураторы: Самал Мамытова Қазақстан-Ресей мәдени байланысы

Мәдениет пен өнер халықтар арасындағы байланысты нығайтатын маңызды құндылықтардың бірі. Қазақстан мен Ресей арасындағы мәдени ықпалдастық өнер кеңістігінде өз жалғасын тауып келеді.

Бейнематериал 24KZ телеарнасынан. Қазақстан-Ресей мәдени байланысы Мәдениет пен өнер халықтар арасындағы байланысты нығайтатын маңызды құндылықтардың бірі. Қазақстан мен Ресей арасындағы мәдени ықпалдастық өнер кеңістігінде өз жалғасын тауып келеді. Бейнематериал 24KZ телеарнасынан.
ВИРТУАЛЬНАЯ ПРИЁМНАЯ