RESEARCH

Образ человека на фоне дезинтеграции идеологической утопии

А. Ж. Джадайбаев
Кандидат искусствоведения
Ведущий научный сотрудник
Центра по изучению изобразительного искусства 
Казахстана ГМИ им. А. Кастеева 

Образ человека на фоне дезинтеграции идеологической утопии. 
Заметки о портретной живописи Казахстана 1980-х годов

В истории период 1980-х годов отмечен событиями, ставшими во многом судьбоносными не только для народов Советского Союза, но всего мира. Некогда несокрушимая держава клонилась к своему закату. Чернобыльская катастрофа и афганская авантюра стали ступенями к разрушению мифа о стабильности и незыблемости советского государства. События в Алма-Ате 1986 года, затем народные выступления в Тбилиси и других городах обозначили начало новой исторической вехи, наполненной как трагическими реалиями, так и оптимистическими ожиданиями. 
Данный период стал свидетелем начала «перестройки», разрядки идеологической напряженности, первых попыток демократизации общества, что открыло новые перспективы в развитии национальных культур. Человеческая индивидуальность вновь становится центром притяжения творческих поисков, в душе каждого нарастало предчувствие неизбежных и коренных перемен. Это был важный исторический период, когда под давлением серьезных кризисных явлений во всех сферах общественной жизни рождалось ощущение общего трагического исхода, который был бы неминуем без рождения нового мышления, переоценки многих взглядов на человека и мир. 
Советское изобразительное искусство 1980-х годов демонстрирует значительный интерес к развитию портретного жанра, как возможности осмысления темы современности с позиций индивидуального сознания. Так известный советский художник Елена Романова высказала свое отношение к этому жанру « … Я считаю, что портрет – наиболее современный вид искусства …» [1]. Характерные признаки портрета 1980-х годов это подчеркнутая статичность персонажей, высокое живописное мастерство. В портретах этого периода обозначилось усиление роли среды в обозначении идеи произведения, ее связи с личностью изображенного и содержанием картины. Усложнение цвето-пластического мышления, использование символико-аллегорических средств также стали знаковыми акцентами в эволюции жанра. Человек в портретах 1980-х поcтигается почти всегда в его соотнесенности с прошлым и будующим. Незримые связи человека и его окружения, которые выражаются, как правило, в оригинальных для каждого художника способах и формах живописно-пластической трансформации картины становятся более сложными и опосредованными. 
В живописи Казахстана отражались в большей или меньшей мере все сложные процессы в советском изобразительном искусстве этого времени. В обзоре Всесоюзной выставки 1989 года отмечалось, что «Как показывает выставка, мы являемся сейчас свидетелями зрелости национальных школ республик Средней Азии. Не становления, не робких исканий, а именно зрелости уверенно и оригинально работающих мастеров, которые не требуют ни малейших скидок на «периферийность»» [2]. Говоря об искусстве середины 1980-х годов, Е. Толепбаев говорил, что как ему кажется «изобразительное искусство в целом по стране в нашей республике переживает кризис. Долгие годы застоя сказались на нем сильнее, чем на литературе и кино» [3]. И, тем не менее, именно в этот период как следствие значительных политических перемен в стране в искусстве ощущался всеобщий подъем, желание сказать о важнейших проблемах современности, свободно выражать свою точку зрения и смело экспериментировать в творчестве. 
Исследование проблемы цвета, поиски героя времени вели художникам к часто неожиданным открытиям, к пониманию важности роли синтеза многих понятий, таких как традиция, ответственность, предельная требовательность к себе. Такие художники как А. Сыдыханов, Ш. Сариев, Т. Тогусбаев, С. Айтбаев, Д. Алиев и ряд других мастеров ставили задачу возвращения портрету психологической глубины, остроты характеристики персонажей. В тоже время Р. Ергалиева отмечала, что «в современной казахской живописи мы сталкиваемся с парадоксальным фактом. А именно с тем, что все новейшие, направленные практически в завтрашний день … тенденции искусства оказываются напрямую связанными с древней духовной традицией, традиционным мировоззрением казахов» [4]. Данная особенность нашла свою наиболее яркую персонификацию в способе цветопластической разработки самой «ткани» произведения, предельной осязательности его фактуры, обобщенности форм и насыщением картины глубоким философским эпическим звучанием. 
Портретные произведения С. Айтбаева 1980-х годов отличает усложнение живописного и образного языка. Манера письма становиться свободной с подчеркнуто плоскостной структурой картинного поля. Отказ от детального описания заменяется углубленной разработкой цветового строя произведений, использованием ярких цветовых акцентов и световых эффектов. Образы становятся более обобщенными, пространство в его портретах становиться все более метафизическим, теряет иллюзорную глубину и отражает внутреннее психологическое состояние модели. Художник концентрируется на лице модели, выявляя скрытые прежде тончайшие оттенки настроения. 
Именно период 1980-х годов полифония различных стилистических проявлений была если не узаконена, то по крайней мере не запрещена. Подобные процессы диверсификации в творческом процессе стали характерной приметой искусства этого времени. Логичным было обращение художников к портретам, в которых стал просматриваться типологический портрет, то есть знаковый тип жанра в искусстве 1920-30-х годов. К созданию портрета-типа 1980-х годов художники были подвинуты стремлением придать модели более емкое наполнение и дать возможность многозначным ассоциативным интерпретациям. В «Портрете Е. Мергенова» (1987) мы видим характерную для этого периода интерпретацию портрета-состояния. Образ созданный С. Айтбаевым поражает своей внутренней силой и предельной сосредоточенностью, граничащей с медитативным состоянием. Осмысление тех коллизий, которыми была отмечена середина 1980-х годов выливалось в предчувствие трагических для личности последствий. Как писал Г. Недошивин «Обращаясь непосредственно к характеристике новых тенденций в реалистическом искусстве, отметим очевидное тяготение к философскому размышлению, лирической медитации, сопровождающееся ослаблением роли эпико-повествовательных и особенно предметно-описательных форм в живописи …» [5]. Человеческое одиночество, беззащитность перед слепым и бездушным отношением к проявлениям индивидуальной независимости, стремлению к свободному самовыражению воплощалось в духовно напряженных и интравертных образах.
В изобразительном искусстве Казахстана 1980-х годов стали различимы отзвуки различных стилей искусства прошлых лет. Так в творчестве А. Сыдыханова в этот период явно прослеживаются реминисценции «сурового стиля» 1960-х годов. Тем не менее, художник мыслит исключительно категориями современности, наполняя внешне аскетическую простоту технических приемов глубоким психологизмом. Характерным примером в этом смысле является «Портрет Нурмухана Жантурина»(1980), в котором ощущается большая внутренняя сила, которая выражена в широкой обобщенности живописных плоскостей. В композиции художник применяет операторский прием крупного плана, максимально приближая лицо портретируемого. Он использует напряженное соотношение красного и белого цветов в фоне портрета, которое сочетается с темным силуэтом полуфигуры человека. 
В художественной критике тех лет отмечалось, что в среднеазиатское искусство возвращается не внешняя декоративная стилистика, это было бы куда как просто, а особое свойство спокойно-философского размышления, проникновенное чувство красоты мира, который видится целостно и всеохватно. Причем выражаются все эти свойства на современном живописном языке, метафорическом по самой своей внутренней природе [2].
Наверное, одной из наиболее сложных и важных проблем, решением которой были заняты художники Казахстана 1970-80-х годов, была проблема построения новой концепции пространства. Ведь именно в нем находит свое наиболее отчетливое выражение идея связей всех составляющих элементов миробытия. В произведениях 1980-х годов эта задача разрешается во все более абстрактном воплощении пространственных элементов, насыщением поля картины цветовой энергетикой и ее ритмическим тождеством. Пространство в портретах часто нейтрально или почти целиком заслоняется фигурой персонажа. Так, например в удивительном по силе своего «внутреннего горения» портрете-картине Ш. Сариева «Порыв» (1986) окружающее лицо женщины пространство, окрашенное локальным желтым цветом, передано свободным росчерком кисти. В данном случае вся материя портрета слита в едином плоскостном выражении, где зритель должен домысливать или интерпретировать увиденное в соотнесенности со своими личными мыслями и ощущениями. 
Период 1980-х годов характеризовался тем, что значительно выросла протяженность исторической перспективы, в канве которой художниками постигались традиции и новации искусства прошлого. Актуализировалась потребность в формировании конкретного художественного метода, который бы обозначил и отразил особенности того отрезка времени, в котором художник жил. Этим, на мой взгляд, отличается портрет 1980-х годов. В этом жанре, как было отмечено в рецензиях выставок портретов этого периода, нарастала тенденция камерности, обращения к созданию портретов близких и хорошо знакомых автору людей. Художники все пристальнее вглядывались в лица своих современников, пытаясь найти в них тончайшие нюансы настроения, обозначить психологическое состояние модели. В обзоре Всесоюзной выставки 1989 года отмечалось, что «Пожалуй, именно у среднеазиатских живописцев сейчас наиболее обостренное социальное зрение. …Они обладают живой и сильной пластикой» [2].
Художники Казахстана 1980-х годов направляли свое внимание на решение сложных психологических задач в портрете, углубляясь во внутренний мир человека в поиске незыблемых этических понятий, ясных и высоких, противоположных по своей природе тому, что окружало их в реальности. 

Литература

1. Советская живопись //Сборник 87. - М.: Советский художник, 1986. - С. 204
2. Каменский А. Под знаком метафоры. Заметки о всесоюзной выставке живописи. // Советская культура. - 1989 г. -18 февраля. 
3. Якимович А. Молодые художники восьмидесятых. - М.: Советский художник, 1990. - С. 49
4. Ергалиева Р. Ерболат Тулепбай //Сб. Мастера изобразительно искусства Казахстана. - А.: ИЛИ им. М. Ауэзова, 2004. - С. 63 
5. Недошивин Г. Теоретические проблемы современного изобразительного искусства. - М.: Советский художник, 1972. - С. 269


РЕЗЮМЕ
?. Жадайбаевты? «Идеологиялы? утопияны? ыдырауы фонында?ы адам бейнесі. 1980-жылдарда?ы ?аза?станны? портреттік кескіндемесі туралы ескерулер» ма?аласы ХХ ?асырды? со??ы ширегіндегі ?лтты? бейнелеу ?неріндегі портрет жанрыны? негізгі даму м?селелеріне арнал?ан. С. Айтбаев, А. Сыдыханов, Ш. Сариевтерді? ?олынан шы??ан белгілі портреттік туындыларды ал?а тарта отырып, автор осы кезе?дегі ?аза? ?неріні? ?ыр-сырына ж?не стилистикалы? ізденістерді? ерекшеліктеріне талдау жасайды. Ма?алада осы процестегі кескіндемедегі барабар пластикалы? тілді? ?алыптасу негізі саналатын д?ст?рлі д?ниетанымды?ты? ролін к?шейту бай?алады. Авторды? ойынша, 1980-жылдар ?аза?стан ?неріні? портрет жанрыны? дамуы ?шін ерекше жемісті кезе? бол?ан.


Resume 
The article of Amir Jadaibayev “The Human’s Image against the Background of the Ideological Disintegration. The Notes on the Kazakh Portrait Painting of the 1980ties” explores the range of issues concerning the development of the Kazakh Portrait Painting of the last quarter of the 20th century. The author describes the main trends and styles existed in that period on the characteristic portraiture samples created by such famous painters as S. Aitbayev, A. Sidikhanov and S. Sariev. 

Опубликовано в журнале «Мысль», 2008, №1.

Latest Instagram News

Instagram
⚜️2026 жылдың 30 шілдесінде Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінде «Менің Қазақстаным кадрларда… Біздің өміріміз жазу жолдарында…» атты фотосурет өнері мен әдебиетті тоғыстырған бірегей жобаның ашылуы өтті.

🔹«Менің Қазақстаным кадрларда…» көрмесінде Татьяна Скачконың фототуындылары ұсынылған. Автордың еңбектерінде Қазақстанның табиғаты көркем бейне ретінде ғана емес, ұлттық мәдени және табиғи мұраға деген құрметті қалыптастыратын ерекше кеңістік ретінде көрініс табады.

🔸«Менің Қазақстаным кадрларда…» және «Біздің өміріміз жазу жолдарында…» экспозициялары – мазмұны жағынан дербес болғанымен, мәдени жады, жеке тәжірибе және ұлттық бірегейлік тақырыптары арқылы өзара үндескен екі көрме.

✨ Баршаңызды фотосурет өнері, әдебиет және туған жерге деген сүйіспеншілікті тоғыстырған осы бірегей жобамен танысуға шақырамыз. ⚜️2026 жылдың 30 шілдесінде Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінде «Менің Қазақстаным кадрларда… Біздің өміріміз жазу жолдарында…» атты фотосурет өнері мен әдебиетті тоғыстырған бірегей жобаның ашылуы өтті. 🔹«Менің Қазақстаным кадрларда…» көрмесінде Татьяна Скачконың фототуындылары ұсынылған. Автордың еңбектерінде Қазақстанның табиғаты көркем бейне ретінде ғана емес, ұлттық мәдени және табиғи мұраға деген құрметті қалыптастыратын ерекше кеңістік ретінде көрініс табады. 🔸«Менің Қазақстаным кадрларда…» және «Біздің өміріміз жазу жолдарында…» экспозициялары – мазмұны жағынан дербес болғанымен, мәдени жады, жеке тәжірибе және ұлттық бірегейлік тақырыптары арқылы өзара үндескен екі көрме. ✨ Баршаңызды фотосурет өнері, әдебиет және туған жерге деген сүйіспеншілікті тоғыстырған осы бірегей жобамен танысуға шақырамыз. ⚜️2026 жылдың 1 тамыз күні сағат 11:00-де Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде ұлттық бейнелеу өнерінің көрнекті шебері, Қазақстанның халық суретшісі Сахи Романовтың (1926-2002) туғанына 100 жыл толуына арналған «Дала симфониясы» мерейтойлық көрмесінің ашылуы мен іс-шара аясында шығармашылығына арналған дөңгелек үстел өтеді.

🔸Сахи Романовтың шығармашылығы мазмұн тереңдігімен және айқын ұлттық сипатымен ерекшеленеді. Суреткер туындыларына бейнелі ойдың эпикалық кең тынысы, жоғары кескіндемелік шеберлік пен адам болмысын терең танып-білуге негізделген айрықша тереңдік тән. Ол 1949 жылдан бастап көрмелерге қатыса бастаған. 1955 жылы Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтын (ВГИК, Мәскеу) тәмамдады. 1958 жылы КСРО Суретшілер одағына, ал 1960 жылы Кинематографистер одағына мүшелікке қабылданды. 1967 жылы оған Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері, 1981 жылы Қазақ КСР-інің халық суретшісі атағы берілді. 1955 жылы институтты тәмамдағаннан кейін Сахи Романов «Қазақфильм» киностудиясында қызмет етті. Қоюшы-суретші ретінде ол «Өмір жолы» (1960), «Алдар көсе» (1964), «Ән қанаты» (1965), «Найзатас баурайында» (1969), «Құлагер» (1971) және өзге де фильмдердің жарық көруіне атсалысты. Көрмеде суретшінің кеңінен танылған графикалық және станоктық туындылары ұсынылған. Атап айтқанда, «Шопанның отбасы» (1969), «Жер туралы декрет» (1970), «Отан аспаны аясында» (1970), «Бұғаудан босау» (1970) секілді т.б.

🔹Халық суретшісі Сахи Романовтың бұл мерейтойлық көрмесі оның кең көлемді көркем мұрасының тек аз ғана бөлігін ғана ұсынады. Бұл келушілерге шығармашылық өсу-өрісінің ауқымын бақылауға және дүниетанымы мен сезімдерін толық жеткізуге тырысқанда қолданған тақырыптары мен стилистикалық тәсілдерінің әлеуетін зерттеуге мүмкіндік береді.

🔺Сахи Романовтың бейнелер әлемі өзінің эпикалық кеңдігімен, көркемдік шеберлігімен, сезім шынайылығымен, ой тереңдігімен және жарқын түстер үйлесімімен көрермендерді баурап келеді әрі Ұлы Дала елінің мәңгілік симфониясын құрайды. ⚜️2026 жылдың 1 тамыз күні сағат 11:00-де Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде ұлттық бейнелеу өнерінің көрнекті шебері, Қазақстанның халық суретшісі Сахи Романовтың (1926-2002) туғанына 100 жыл толуына арналған «Дала симфониясы» мерейтойлық көрмесінің ашылуы мен іс-шара аясында шығармашылығына арналған дөңгелек үстел өтеді. 🔸Сахи Романовтың шығармашылығы мазмұн тереңдігімен және айқын ұлттық сипатымен ерекшеленеді. Суреткер туындыларына бейнелі ойдың эпикалық кең тынысы, жоғары кескіндемелік шеберлік пен адам болмысын терең танып-білуге негізделген айрықша тереңдік тән. Ол 1949 жылдан бастап көрмелерге қатыса бастаған. 1955 жылы Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтын (ВГИК, Мәскеу) тәмамдады. 1958 жылы КСРО Суретшілер одағына, ал 1960 жылы Кинематографистер одағына мүшелікке қабылданды. 1967 жылы оған Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері, 1981 жылы Қазақ КСР-інің халық суретшісі атағы берілді. 1955 жылы институтты тәмамдағаннан кейін Сахи Романов «Қазақфильм» киностудиясында қызмет етті. Қоюшы-суретші ретінде ол «Өмір жолы» (1960), «Алдар көсе» (1964), «Ән қанаты» (1965), «Найзатас баурайында» (1969), «Құлагер» (1971) және өзге де фильмдердің жарық көруіне атсалысты. Көрмеде суретшінің кеңінен танылған графикалық және станоктық туындылары ұсынылған. Атап айтқанда, «Шопанның отбасы» (1969), «Жер туралы декрет» (1970), «Отан аспаны аясында» (1970), «Бұғаудан босау» (1970) секілді т.б. 🔹Халық суретшісі Сахи Романовтың бұл мерейтойлық көрмесі оның кең көлемді көркем мұрасының тек аз ғана бөлігін ғана ұсынады. Бұл келушілерге шығармашылық өсу-өрісінің ауқымын бақылауға және дүниетанымы мен сезімдерін толық жеткізуге тырысқанда қолданған тақырыптары мен стилистикалық тәсілдерінің әлеуетін зерттеуге мүмкіндік береді. 🔺Сахи Романовтың бейнелер әлемі өзінің эпикалық кеңдігімен, көркемдік шеберлігімен, сезім шынайылығымен, ой тереңдігімен және жарқын түстер үйлесімімен көрермендерді баурап келеді әрі Ұлы Дала елінің мәңгілік симфониясын құрайды. ⚜️Бүгінгі кезекті айдарымыз - кураторлық жұмысқа арналады. 

▫️Куратор – көрермен мен суретші арасын байланыстыратын елші, екі жақтың еркін ортада кездесуін ұйымдастыратын, көрменің идеялық және көркемдік тұтастығын айқындайтын басты тұлға. 

✨Сіздерді  4 тамыз күні сағат 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінде заманауи қазақстандық мүсін өнерінің көрнекті өкілі мүсінші Павел Шороховтың 80 жылдық мерейтойына арналған «ПАВЕЛ ШОРОХОВТЫҢ ҚАЛАСЫ МЕН ДӘУІРІ» атты мерейтойлық ретроспективалық көрмесінің ашылуында күтеміз!

📌Көрме 30 тамызға дейін жалғастырады. 
Көрме жобасының кураторы – Оксана Танская

✨ Сегодняшний выпуск нашей рубрики — о тех, кто помогает выставке обрести свой голос.

▫️Куратор — это связующее звено между художником и зрителем, посредник, который создаёт пространство для их свободного диалога и встречи, а также определяет идейную и художественную целостность выставки.

✨ ✨ Ждём вас 4 августа в 16:00 в Национальном музее искусств Республики Казахстан имени Абылхана Кастеева на открытии юбилейной ретроспективной выставки «ГОРОД И ЭПОХА ПАВЛА ШОРОХОВА», посвящённой 80-летию выдающегося представителя современного казахстанского скульптурного искусства, скульптора Павла Шорохова!

📌 Выставка продлится до 30 августа.

Куратор выставочного проекта — Оксана Танская. ⚜️Бүгінгі кезекті айдарымыз - кураторлық жұмысқа арналады. ▫️Куратор – көрермен мен суретші арасын байланыстыратын елші, екі жақтың еркін ортада кездесуін ұйымдастыратын, көрменің идеялық және көркемдік тұтастығын айқындайтын басты тұлға. ✨Сіздерді 4 тамыз күні сағат 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінде заманауи қазақстандық мүсін өнерінің көрнекті өкілі мүсінші Павел Шороховтың 80 жылдық мерейтойына арналған «ПАВЕЛ ШОРОХОВТЫҢ ҚАЛАСЫ МЕН ДӘУІРІ» атты мерейтойлық ретроспективалық көрмесінің ашылуында күтеміз! 📌Көрме 30 тамызға дейін жалғастырады. Көрме жобасының кураторы – Оксана Танская ✨ Сегодняшний выпуск нашей рубрики — о тех, кто помогает выставке обрести свой голос. ▫️Куратор — это связующее звено между художником и зрителем, посредник, который создаёт пространство для их свободного диалога и встречи, а также определяет идейную и художественную целостность выставки. ✨ ✨ Ждём вас 4 августа в 16:00 в Национальном музее искусств Республики Казахстан имени Абылхана Кастеева на открытии юбилейной ретроспективной выставки «ГОРОД И ЭПОХА ПАВЛА ШОРОХОВА», посвящённой 80-летию выдающегося представителя современного казахстанского скульптурного искусства, скульптора Павла Шорохова! 📌 Выставка продлится до 30 августа. Куратор выставочного проекта — Оксана Танская. ⚜️Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде өтіп жатқан Гаухар Бисенғалиеваның (Арухан) «Жад бедері / Matter of Memory» көрмесі аясында қазақ мифологиясын зерттеуші, жазушы, киносценарист, философия ғылымдарының кандидаты Зира Наурызбай көрме туралы өз ойымен бөлісті.

▫️Суретші Гаухар Бисенғалиева (Арухан) киіз, дала шөптері мен табиғи материалдар арқылы уақыттың ізін, ұрпақтар сабақтастығын және материалдың өзгеру үдерісін зерделейді. Көрме көрерменді жадтың қалай сақталатыны және уақыттың материалға қандай із қалдыратыны туралы ойлануға жетелейді.

📍Көрме 24 тамызға дейін жалғасады.

⚜️В рамках проходящей в Национальном музее искусств Республики Казахстан имени Абылхана Кастеева выставки Гаухар Бисенгалиевой (Арухан) «Материя памяти / Matter of Memory» своими впечатлениями поделилась исследователь казахской мифологии, писатель, киносценарист, кандидат философских наук Зира Наурызбай.

▫️Используя войлок, степные травы и другие природные материалы, художница рассматривает время не просто как тему своих произведений, а как активную силу, участвующую в творческом процессе. Разработанная Арухан техника «старения» не стремится ни к реконструкции прошлого, ни к восстановлению традиции. Напротив, материал со временем впитывает следы изменений и превращается в своеобразный материальный архив.

📍Экспозиция продлится до 24 августа 2026 года. ⚜️Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде өтіп жатқан Гаухар Бисенғалиеваның (Арухан) «Жад бедері / Matter of Memory» көрмесі аясында қазақ мифологиясын зерттеуші, жазушы, киносценарист, философия ғылымдарының кандидаты Зира Наурызбай көрме туралы өз ойымен бөлісті. ▫️Суретші Гаухар Бисенғалиева (Арухан) киіз, дала шөптері мен табиғи материалдар арқылы уақыттың ізін, ұрпақтар сабақтастығын және материалдың өзгеру үдерісін зерделейді. Көрме көрерменді жадтың қалай сақталатыны және уақыттың материалға қандай із қалдыратыны туралы ойлануға жетелейді. 📍Көрме 24 тамызға дейін жалғасады. ⚜️В рамках проходящей в Национальном музее искусств Республики Казахстан имени Абылхана Кастеева выставки Гаухар Бисенгалиевой (Арухан) «Материя памяти / Matter of Memory» своими впечатлениями поделилась исследователь казахской мифологии, писатель, киносценарист, кандидат философских наук Зира Наурызбай. ▫️Используя войлок, степные травы и другие природные материалы, художница рассматривает время не просто как тему своих произведений, а как активную силу, участвующую в творческом процессе. Разработанная Арухан техника «старения» не стремится ни к реконструкции прошлого, ни к восстановлению традиции. Напротив, материал со временем впитывает следы изменений и превращается в своеобразный материальный архив. 📍Экспозиция продлится до 24 августа 2026 года. ⚜️2026 жылдың 5 тамыз күні сағат 16:00-де Қазақстан Республикасы Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында мәдениет қайраткері, Қазақстан Республикасы Көркемсурет академиясының академигі Нұрболат Ысқақовтың 70 жылдық мерейтойына арналған «Шыңмен сырласқан қылқалам» атты ретроспективті көрменің салтанатты ашылуы өтеді.

🔹Аталмыш көрме суретшінің әр кезеңде жазылған туындыларын бір кеңістікте тоғыстырып, оның шығармашылық жолының негізгі белестерін таныстырмақ. Нұрболат Ысқақовтың шығармашылығында бірнеше жылдар бойы басты тақырыпқа айналған Хан Тәңірі шыңының бейнесі бұл экспозицияның негізі болмақ. Суретші Аспантауды туған жерінің символы ретінде бейнелеп, әр туындысында оның жаңа реңдік әрі эмоционалдық қырларын ашып келеді.

🔸Экспозицияда Райымбек ауданының әртүрлі нүктелерінен бейнеленген Хан Тәңірінің сан алуан көріністері, туған өлкенің пейзаждары, қазақ ауылының тыныс-тіршілігіне арналған жанрлық композициялар, сондай-ақ суретшінің отбасылық мұрағатынан алынған фотосуреттер ұсынылады.

🔺Суретшінің кескіндемелік тілінің өзіндік ерекшелігі бұл көрмеде айқын көрініс табады. Оның туындыларында түстің қанықтығы бірден көзге түседі. Суретші таулар мен жоталардың монументалды болмысын ең алдымен түстің қуаты арқылы беріп, көрермен назарын асқақ шыңдарға бағыттайды. Нұрболат Ысқақов шығармаларында ультрамарин мұздықтар, зүбәржаттай жасыл шыршалар, лимон түстес алқаптар мен қардағы қызғылт-күлгін реңктер өзіндік декоративтік түстік жүйе құрайды.

Экспозиция тамыз айының 18 дейін жалғасады.
Көрме жетекшісі - Санжар Сырғабаев
«Қазақстан бейнелеу өнері» бөлімінің ғылыми қызметкері ⚜️2026 жылдың 5 тамыз күні сағат 16:00-де Қазақстан Республикасы Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында мәдениет қайраткері, Қазақстан Республикасы Көркемсурет академиясының академигі Нұрболат Ысқақовтың 70 жылдық мерейтойына арналған «Шыңмен сырласқан қылқалам» атты ретроспективті көрменің салтанатты ашылуы өтеді. 🔹Аталмыш көрме суретшінің әр кезеңде жазылған туындыларын бір кеңістікте тоғыстырып, оның шығармашылық жолының негізгі белестерін таныстырмақ. Нұрболат Ысқақовтың шығармашылығында бірнеше жылдар бойы басты тақырыпқа айналған Хан Тәңірі шыңының бейнесі бұл экспозицияның негізі болмақ. Суретші Аспантауды туған жерінің символы ретінде бейнелеп, әр туындысында оның жаңа реңдік әрі эмоционалдық қырларын ашып келеді. 🔸Экспозицияда Райымбек ауданының әртүрлі нүктелерінен бейнеленген Хан Тәңірінің сан алуан көріністері, туған өлкенің пейзаждары, қазақ ауылының тыныс-тіршілігіне арналған жанрлық композициялар, сондай-ақ суретшінің отбасылық мұрағатынан алынған фотосуреттер ұсынылады. 🔺Суретшінің кескіндемелік тілінің өзіндік ерекшелігі бұл көрмеде айқын көрініс табады. Оның туындыларында түстің қанықтығы бірден көзге түседі. Суретші таулар мен жоталардың монументалды болмысын ең алдымен түстің қуаты арқылы беріп, көрермен назарын асқақ шыңдарға бағыттайды. Нұрболат Ысқақов шығармаларында ультрамарин мұздықтар, зүбәржаттай жасыл шыршалар, лимон түстес алқаптар мен қардағы қызғылт-күлгін реңктер өзіндік декоративтік түстік жүйе құрайды. Экспозиция тамыз айының 18 дейін жалғасады. Көрме жетекшісі - Санжар Сырғабаев «Қазақстан бейнелеу өнері» бөлімінің ғылыми қызметкері ⚜️Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінде Гаухар Бисенғалиеваның (Арухан) «Жад бедері/Matter of Memory» көрмесі ашылды.

🔹Аруханның көркем тілі органикалық абстракцияға жақын. Киіз бетінде түзілетін ирек сызықтар, сан қилыбедерлер мен фактуралар құдды табиғаттағы үдерістерден де, жазуға ұқсас іздер мен жад түкпірінен қалқып шығатын пішіндерден де хабар беретіндей. Бұл бейнелердің нақты әрі тұрақты мағынасы жоқ. Олар таңба мен материяның шегінде өмір сүріп, жадтың шығарманың құрылымы арқылы көрініс табуына мүмкіндік береді.

🔸Бұл кеңістікте дала айрықша орын алады. Ол – ішкі жадтың мекені һәм адам орала беретін кеңістік. Дала да тура жад іспетті бір жағынан ізді сақтап қалса, екіншіжағынан оны жойып отырады.

🔺Көшпелілер мәдениетінде жад белгілі бір тұрақты сақтау формасына тәуелді болмаған. Табиғи материалдардан жасалған бұйымдар уақыт өте жерге қайта сіңгенімен, жадтың өзі қолөнер, ауыздан ауызға тараған мұра мен ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан тәжірибеде өмір сүре берген. Осы тұрғыдан алғанда, Аруханның шығармаларын жоғалып бара жатқан дүниенің мұрағатын жасауға талпыныс ретінде қарастыруға болады.

▫️▫️Matter of Memory көрмесі жадты заттардың өзі, өткеннің ізі мен дүние материясында өмір сүруін жалғастыратын материалдық құбылыс ретінде тануға шақырады.

📌Экспозиция тамыз айының 24-не дейін жалғасады.
Куратор: Ақжарқын Құмарбаева
Жоба үйлестірушісі – Ақбота Алимхожина ⚜️Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Ұлттық өнер музейінде Гаухар Бисенғалиеваның (Арухан) «Жад бедері/Matter of Memory» көрмесі ашылды. 🔹Аруханның көркем тілі органикалық абстракцияға жақын. Киіз бетінде түзілетін ирек сызықтар, сан қилыбедерлер мен фактуралар құдды табиғаттағы үдерістерден де, жазуға ұқсас іздер мен жад түкпірінен қалқып шығатын пішіндерден де хабар беретіндей. Бұл бейнелердің нақты әрі тұрақты мағынасы жоқ. Олар таңба мен материяның шегінде өмір сүріп, жадтың шығарманың құрылымы арқылы көрініс табуына мүмкіндік береді. 🔸Бұл кеңістікте дала айрықша орын алады. Ол – ішкі жадтың мекені һәм адам орала беретін кеңістік. Дала да тура жад іспетті бір жағынан ізді сақтап қалса, екіншіжағынан оны жойып отырады. 🔺Көшпелілер мәдениетінде жад белгілі бір тұрақты сақтау формасына тәуелді болмаған. Табиғи материалдардан жасалған бұйымдар уақыт өте жерге қайта сіңгенімен, жадтың өзі қолөнер, ауыздан ауызға тараған мұра мен ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан тәжірибеде өмір сүре берген. Осы тұрғыдан алғанда, Аруханның шығармаларын жоғалып бара жатқан дүниенің мұрағатын жасауға талпыныс ретінде қарастыруға болады. ▫️▫️Matter of Memory көрмесі жадты заттардың өзі, өткеннің ізі мен дүние материясында өмір сүруін жалғастыратын материалдық құбылыс ретінде тануға шақырады. 📌Экспозиция тамыз айының 24-не дейін жалғасады. Куратор: Ақжарқын Құмарбаева Жоба үйлестірушісі – Ақбота Алимхожина
VIRTUAL RECEPTION