2025 жылдың 1 – 18 мамыры аралығында Әбілхан Қастеев атындағы ҚР Мемлекеттік өнер музейінде қазақ өнеріндегі мал шаруашылығының символизмін ашатын ерекше көрме өтеді. «Qunart: Қазақ өнеріндегі қой бейнесінің тарихы» экспозициясы дәстүр мен заманауилықты шебер ұштастыра отырып, Қазақстанның мал шаруашылығы мен мәдениетіне назар аудартатын Qunar+ реалити-шоуының лайықты жалғасы болмақ.
Көрме — қазақ халқының өміріндегі ең маңызды тақырыптардың бірі – мал шаруашылығын ерике визуалды түрде бейнелейтін бірегей жоба. Қой шаруашылығы ежелден мал шаруашылығының негізгі салаларының бірі болып саналады. Көшпелі халықтар үшін бұл ғасырлар бойы басты кәсіп болды, ал шексіз далалар мен жартылай шөлейт жайылымдар қой өсіруге өте қолайлы жағдай жасады. Бұл кәсіп ата-бабаларымызды етпен, жүнмен, сүтпен, терімен қамтамасыз етіп қана қоймай, осы өнімдерді көршілес отырықшы халықтармен айырбастауға да мүмкіндік берген.
Қой шаруашылығы еліміздің мал шаруашылығында маңызды рөл атқарып келді және әлі де атқарып отыр. Малшы бейнесі Қазақстанның мәдени және көркем мұрасынан айрықша орын алған.
«Qunar жобасы арқылы біз фермерлік мен ауыл тұрмысына қайта жаңаша бағытта қарау өткеннің емес, болашақтың ісі екенін көрсеткіміз келеді. Qunar+ реалити-жобасын қазақ тілінде жасап жатқанымыз да сондықтан — ата-бабамыздың даусы өз тілімізде шынайы естіліп, бүгінгі ұрпаққа күш берсін дейміз. Qunar реалити жобасының идеясын қолға алғанда бізді бір статистика қатты ойландырды: 1990 жылы Қазақстанда 9,8 миллион ірі қара мен 36 миллион ұсақ мал болған. Қазір бұл көрсеткіш — 8,5 пен 21 миллион ғана. Бұл жай сандар емес — бұл бізге ой салатын, әрекетке итермелейтін шындық. Біз болашақты ойласақ — бүгіннен бастауымыз керек», — Акерке Татишева, Qunar Creative қоғамдық бірлестігінің негізін қалаушысы және жетекшісі.
Абдрашит Сыдыханов, Купание овец, 1969
Көркем жобаның басты ерекшелігі — Ә. Қастеев атындағы ҚР Мемлекеттік өнер музейінің қорындағы бірегей коллекциясымен жұмыс жасау болды. Көрменің кураторы Оля Веселова музей қорында сақталған туындыларды мұқият зерттеді. Зерттеу нәтижесінде көрмеге сирек қойылатын әрі көрермен назарына жиі іліге бермейтін шығармалар таңдалды. Олардың қатарында Әбілхан Қастеев, Анарбек Нақысбеков, Константин Плюхин, Сахи Романов,
Абдрашит Сыдыханов, Ғани Баянов, Бақыт Бәпишев, Айша Ғалымбаева, Молдахмет Кенбаев, Жанатай Шарденов және басқа да суретшілердің туындылары бар.
Шамиль Гулиев, Көк қошқарының жүні, 2003
Сонымен қатар, көрмеге қазіргі заманғы қазақстандық суретшілер де қатысады: Айжан Бекқұлова, Шамиль Гулиев, Бақыт Бүбіқанова, Алмагүл Меңлібаева, Саид Атабеков, Сәуле Дюсенбина, Мұратбек Тұрбай, Әнуар Мүсірепов, Ләйлә Жарқын.
«Бұл — ерекше кураторлық тәжірибе: Ә.Қастеев атындағы ҚР Мемлекеттік өнер музейінің топтамасымен жұмыс істеп, оны қазіргі заман суретшілерінің туындылары арқылы қайта жаңғырту. Біз қабылдауға жеңіл осындай тәсілмен қазақ мәдениетіндегі мал шаруашылығының тарихы мен символизмін еске салғымыз келеді. Сонымен қатар, бұл саланың әзір де ел экономикасы үшін маңызы жоғары екенін көрсеткіміз келеді. Мұның барлығы да әртүрлі дәуірде өмір сүрген, түрлі бағыт пен стильде жазған авторлардың шығармаларында бейнеленген. Бұл көрменің басты ерекшелігі де сол - бір тақырыптың ауықымындағы алуан түрлі көрініс бірге топтастырылған», — дейді куратор Оля Веселова.
Қосымша ақпарат
Qunar+ — фермерлік пен мал шаруашылығына қызығушылық оятуға бағытталған шоу. Жоба 2024 жылдың қазан айында Qunar+ YouTube арнасында көрерменге жол тартты. Шоуға Алматы облысындағы Ақсеңгір ауылынан үш отбасы қатысады.
Бір жыл бойы олар танымал блогерлермен бірге қой мен сиыр өсірумен айналысып, мал шаруашылығының қыр-сырын меңгеруге тырысады. Мақсат — мал басын көбейту. Ең көп мал өсірген отбасы 10 миллион теңге көлеміндегі бас жүлдені иеленеді.
Бағдарлама қазақ тілінде көрсетіліп, орыс тіліндегі субтитрлермен сүйемелденеді. Жобаның негізгі мақсаты — жастарды шабыттандырып, фермерліктің табысты әрі болашағы зор сала екенін көрсету.
Жобаның жетекшісі — Акерке Татишева
Жобаның авторы — Жәнібек Кенжебаев
Креативті продюсер — Қуаныш Бейсек
