2026 жылдың 20 мамырында сағат 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде ҚР Еңбек сіңірген қайраткері, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті «Мәдениет және өнер» факультеті «Бейнелеу өнері және дизайн» кафедрасының аға оқытушысы, профессор Жорабеков Серікбай Құлышұлының «Түркістан – екі дүние есігі» атты жеке көрмесінің ашылуы өтеді.
Көрменің «Түркістан – екі дүние есігі» деп аталуы терең символикалық мәнге ие. Суретшінің пайымдауынша, Түркістан – фәни мен бақидың, тіршілік пен мәңгіліктің, адам өмірі мен рухани танымның арасындағы өткел іспетті. Қазақтың діни-рухани дүниетанымында Түркістан ежелден киелі мекен саналған. Бұл қасиетті мекен Қожа Ахмет Ясауи есімімен, қазақтың хандары, батырлары мен би-шешендерінің рухани тарихымен тығыз байланысты. Сондықтан болар халық жадында Түркістан – рухани тазару мекеніне айналғандай.
Суретші Түркістанды көбіне жарық пен ашық нұрға бөлеп көрсетеді. Оның туындыларындағы көгілдір, алтынсары, қызғылт, күлгін реңктер көңілге сәуле ұялатып, адамды үміт пен рухани тыныштыққа шақыратындай.
Экспозицияға қойылған жұмыстарда Қожа Ахмет Ясауи кесенесі жиі көрініс табады. Мұсылман сәулет өнерінің інжу-маржаны саналатын бұл кесене суретші үшін үлкен ойды жеткізетін көркем символ ретінде қызмет етеді. Кесене мұнда рухани феномен. Суретші оны бірде алыстан, бірде жақыннан, кейде таңғы жарықта, кейде ақшам мезгілінде, ал бірде тарихи қалашықпен үндестіріп бейнелейді. Кесене маңындағы көшелер, базарлар, күнделікті қала тынысы да көрме кеңістігінде маңызды орын алған. Күнделікті күйбең тірлік үстіндегі адамдардың ретсіз қозғалыстары тірі қаланың тынысынан сыр шертеді. Базар көріністері мен қала өмірі арқылы суретші руханияттың өмірден бөлек емес, дәл тіршіліктің өз ішінде жасайтынын меңзейтіндей.
Көрмеге ұсынылған жұмыстардың бір бөлігі 2026 жылы Түркістан қаласында өткен халықаралық суретшілер симпозиумы аясында дүниеге келген. Бұл туындыларда экспрессивті пленэрлік ізденіс те, қанық колоритке құрылған реалистік шешімдер де қатар көрініс табады. Суретшінің қасиетті мекенмен тікелей жүздесуі, кеңістіктің жанды болмысын сезінуі анық байқалады. Түркістан мұнда қатып қалған тарихи ескерткіш емес, үнемі өзгеріп, дем алып тұрған тірі кеңістік секілді қабылданады. Көрмеде ұсынылған «Түркістан – екі дүние есігі», «Көк күмбезді Түркістан», «Кешкі Яссы», «Яссы комплексі», «Түркістандағы кілем базары», «Кешкі Түркістан» сынды туындылар осы ойды аша түседі.
Тағы бір ерекше атап өтетін жайт – Серікбай Құлышұлы кескіндемемен қатар, ірі монументалды мүсіндер мен ескерткіштердің де авторы. Оның еңбектері Түркістан, Шымкент, Ақтау, Астана, Ақтөбе қалаларында бой көтерген. Архитектуралық кеңістікті сезіну, монументалды ойлау мен ансамбльдік тұтастықпен жұмыс істеу суретшіге етене жақын. Сондықтан оның Түркістан кеңістігін, әсіресе кесене архитектурасын бейнелеудегі композициялық шешімдері нанымды әрі көркем шыққан.
Бұл көрмені суретшінің Түркістан туралы толғанысы деп қана қабылдау жеткіліксіз. Мұнда көтерілетін ой әлдеқайда терең әрі ауқымды. Көрме арқылы суретші көрерменге: «Фәни өмірден кейінгі сапарға біз рухани тұрғыдан дайынбыз ба?» деген үнсіз сауал тастайтындай. Осы тұрғыдан алғанда, Түркістанды суретші адамның өз-өзімен сырласатын, өмірдің өткіншілігі мен рухтың мәңгілігі туралы ойланатын кеңістік ретінде таныстырады деген ой келеді. Сол себепті қасиетті шаһар бейнелері көрерменді де осы рухани кеңістіктің бір бөлшегі болуға шақырады.
Көрме 2026 жылдың 10 маусымына дейін жалғасады.
Көрменің кураторы – «Қазақстанның бейнелеу өнері»
бөлімінің жетекшісі Жұбанова Г.А.
