2026 жылғы 16 маусымда 16:00-де Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық өнер музейінің Орталық көрме залында суретші Виктор Баландиннің «Таулар шақырады» атты жеке көрмесінің ашылу салтанаты өтеді.
Виктор Викторович Баландин 1946 жылы Қытайдың Харбин қаласында эмигрант отбасында дүниеге келген. 1957 жылдан бері Алматы қаласында тұрады. Мәскеудегі Бүкілодақтық сырттай инженерлік-құрылыс институтының (ВЗИСИ) сәулет-құрылыс факультетінде білім алған. Ұзақ жылдар кітап графикасы саласында еңбек етіп, «Жалын» баспасынан жарық көрген бірнеше балалар кітабына иллюстрациялар жасаған. Сондай-ақ он жыл бойы «Алматыгороформление» комбинатында қызмет атқарған. Бүгінде суретшінің шығармалары әлемнің 16 астам елінде жеке коллекцияларда сақтаулы.
Асқар тау шыңдары мен қылқанды шыршалардың сүйір ұштары – суретшінің кенептерінде бәрі де өмір тынысымен, салтанатты асқақтықпен үндесіп жатады. Қылқаламының жеңіл де сенімді бояуы көрерменге асқақтық пен жеңілдік сезімін сыйлайды. Виктор Баландин шығармашылығымен алғашқы таныстық дәл осындай әсер қалдырады. Бірнеше жылдардың үлесіндегі жемісті шығармашылық жолында суретшінің үшінші жеке көрмесі ұсынылып отыр. Өнер иесі ешқашан атақ пен марапатқа, қоғамды мойындатуға ұмтылған емес. Ол өмір бойы өнерді табиғи қажеттілік ретінде қабылдап, ішкі жан дүниесінің даусын кенеп бетіне түсірумен болды. Сондықтан бүгінгі көрме – ең әуелі достары мен шығармашылығын бағалайтын көрермендерінің бастамасы, олардың суретші әлемін көпшілікке таныстыруға деген ықыласының нәтижесі. Виктор Баландин үшін шығармашылық – үздіксіз ізденіс пен тәжірибе алаңы. Әрбір туындысында ол жаңа пластикалық шешімдер мен бейнелік мүмкіндіктерді зерттейді. Өнер суретшінің өмір салтына айналды, ол өнерсіз өмір сүре алмады.
Көрмеде шашамен 60 шығарма ұсынылған. Көрермендер кескіндемелік жұмыстармен қатар авторлық графика мен мата бетіне салынған сәндік нақыштарымен де таныса алады. Суретші бейнелеу өнерімен ғана шектелмейді: өлең жазып, гитарада ән шырқайды. Репертуарында белгілі авторлардың әндерімен қатар, юмор мен өмірлік пайымға толы өз шығармалары да бар. Табиғатқа деген махаббаты, оның сұлулығы мен адамға шабыт сыйлайтын қасиеті суретшінің болмысына елеулі ықпал еткен қайнар көздің бірі. Әсіресе таулар оның шығармашылық рухани тірегі, сарқылмас шабыт көзі. Жастайынан Іле Алатауының қарлы шыңдарын тамашалап өскен Виктор Баландин осы өңірдің көптеген соқпақтарын жаяу аралаған. «Таулар адамға ерекше еркіндік, қуаныш пен қалалық күйбеңнен арылу мүмкіндігін сыйлайды» дейді суретші. Суретші шығармаларында ашық әрі мөлдір түстерге басымдық береді. Алтын реңктес түстердің үйлесіммен салқын күлгін түске ауысуы кенептерге ерекше әуезділік дарытады. Қысқы пейзаждардағы ақықтай жалқын бояулар кристалл тамшылардай жарқырап, кеңістікті нұрға бөлейді. Ал жазғы табиғат көріністері флора мен фаунаның сан қырлы байлығын паш ететін қанық бояу палитрасымен ерекшеленеді.
Көрмеге қойылған туындылардың басым бөлігі акрил техникасында кенепте, картонда және қағазда орындалған. Таулы өлкені бейнелейтін туындылар поэтикалық тыныштық пен асқақтыққа толы. Автор үшін басты көркемдік құралдардың бірі – жарық пен түстің өзара үйлесімі. Мұны туындылардың атауларынан да аңғаруға болады: «Көк жел», «Алқызыл таң», «Қызыл тұман», «Жасыл таулар», «Жарқыраған мұздықтар». Суретшінің бірқатар шығармалары көрерменді ертегілер әлеміне жетелейді.
Авторлық графика суретші шығармашылығында айрықша орын алады. Бұл туындылардан суреткердің табиғаттың әр сәттік күйін, мінезі мен болмысын шынайы бейнелеуге үлгеріп қалғысы келетін ұмтылысы анық сезіледі. Өз жұмыстарында ол қарындаш, көмір, сангина, пастель, маркер секілді түрлі графикалық материалдарды еркін қолданады. Пейзаждық нобайлар шапшаң әрі сенімді орындалған, әрбір сызық, штрих пен дақтың қағаз бетіне қалай шеберлікпен түскені бірден аңғарылады. Суретші ең басты образдық өзекті дәл таба отырып, ұсақ деталдарды да назардан тыс қалдырмайды: тау жоталары аясындағы кішкентай адам бейнесі, шырша бұтақтарының арасында көзге әрең шалынатын жазғы шатыр, алау жалыны мен асығыс қайнап жатқан шәйнек. Осындай деталдар арқылы көрермен суретшінің табиғаттың сырттай бақылаушысы ғана емес, сол әлемнің ажырамас бөлшегі екенін сезінеді. Ол табиғатпен бірге тыныстап, сұлулығын нәзік жүрегімен қабылдап, шығармалары арқылы сол сұлулыққа мадақ жырын арнайды.
Виктор Баландиннің акварельдік туындыларына тән басты ерекшелік – үлпілдеген әуедей кеңістігі, ішкі сәулеге толы мөлдірлігі мен барқыттай жұмсақ әсерінде. «Бір кезеңдері мен тек акварельмен ғана жұмыс істедім. Түрлі қағаздардың қасиеттерін зерттедім, дымқыл техникада жұмыс істеу үшін қағазды жібіту уақытын тәжірибе жүзінде анықтадым, гуашь, акрил, тушь секілді материалдарды араластырып, үздіксіз іздендім», – дейді суретші бір сөзінде. Кейбір шығармаларға көз салғанда, көрермен ертегілер әлеміне енгендей күй кешеді.
Суретшінің картиналарында таумен сырласқанда туған ең жарқын сезімдер қайта жаңғырады. Асқар шыңдардың айбыны, қарағай арасындағы желдің сыбыры, сарқыраған тау бұлақтары мен таң алдындағы мамыражай тыныштықты тербеген құстар үні оның туындыларында көркем образға айналып мәңгілік өмір сүреді. «Ғибадатханалар аңғары» картинасы көрерменді ежелгі Үндістанның тылсым әлеміне жетелейді. Қызыл күннің жалындап батуы, көкке ұмтылған ғибадатхана күмбездері мен алып тау сілемдері бұл туындыға эпикалық сипат береді. Өзеннің ирелеңдеген арнасы әйгілі Брахмапутра өзенін елестетеді.
Суретшінің картиналарындағы сюжеттер – оның қиял әлемінен туған көркем бейнелер. Готикалық үлгідегі асқақ сарайлар, көкке ұмтылған сәулелер, өзімен бірге ғимараттарды, түрлі заттарды, гүлдерді, инеліктер мен көбелектерді ілестіре көтеріп бара жатқандай әсер қалдырады. «Табиғатқа немесе нақты нысанға қарамай, өз қиялыммен жұмыс істеген кезде мені ештеңе шектемейді. Мұндай туындыларда шығармашылық еркіндік әлдеқайда мол болады. Ал фотосуретке сүйенген сәтте қолым өзімдікі емес секілді сезіледі. Ішкі дүнием қарсылық білдіріп, еркіндік пен өзіндік көркем ойды талап етеді. Сондықтан менің жұмыстарымда нақты бір тау немесе белгілі бір мекен жоқ. Олардың бәрі – табиғаттың шынайы бейнелерінен, тау сілемдерінің сұлулығы мен пейзаждардың әсерінен нәр алған қиялымның жемісі», – дейді.
Тау, поэзия, музыка мен өнерге деген шынайы сүйіспеншілік – Виктор Баландин тұлғасының қалыптасуына негіз болған басты құндылықтар. Суретшінің бай рухани әлемі де осы бастаулардан нәр алады. Ұлы табиғатпен сырласқан сәттерде жүрекке ұялаған ең таза әрі ең жарқын сезімдер оның полотноларында көркем бейнеге айналған. Баландин шығармаларындағы табиғат кейде қол жетпес жұмбақ әлемдей алыстап кетсе, кейде көрерменге мейлінше жақын әрі таныс болып көрінеді. Алайда ол қашан да асқақ әрі айбынды қалпынан айнымайды. Бұл кеңістікте адам да табиғаттың ажырамас бөлшегі ретінде көрінеді. Ол – мәңгілік жолаушы. Кейде ұзақ сапардан кейін тыныстап отырған саяхатшы, кейде жаңа бағындырған шыңнан ашылған көрініске сүйсіне көз тіккен жан. Көркем табиғат аясында тігілген шатырлар, альпинистің құралдары, от басында қайнап тұрған қара қазан, рухтас жандармен өрілген сырлы әңгімелер, гитара үні, түнгі салқын ауада маздаған алау жалыны мен тау тыныштығының әсем әуені – мұның бәрі Баландин пейзаждарының ажырамас бөлшегіне айналған.
Виктор Баландин шығармашылығының өзегінде шынайылық, өмірсүйгіштік пен еркіндік рухы жатыр. Оның туындылары табиғат сұлулығын жырлайтын, өмір мен қарапайым адам бақытына арналған көркем гимн іспетті. Көптеген жұмыстарында ғарыштық кеңістік пен әлем тұтастығы идеясы да көрініс табады. Бұған «Әлемдердің тоғысуы», «5 күн» секілді шығармалары дәлел.
Суретшінің туындылары ерекше ішкі қуатымен тартымды, көрерменді әлі бағындырылмаған биіктерге, адамзаттың болашақ мұраттарына қарай жетелейді. Оның картиналарында жанның ең терең түкпіріне әсер ететін бір құпия сыр бар. Ол бір мезетте әрі жұмбақ, әрі қарапайым, әрі мөлдір. Бұл туындыларды тамашалағанда саф бұлақтың мұздай мөлдір суынан сусындағандай күй кешесің. Өмірдің өз болмысындай табиғи, шынайы әрі жанға қуат беретіндей тамаша әсер қалдырады.
Көрме 2026 жылғы 25 маусымға дейін жалғасады.
Жұмыс уақыты: 10:00–19:00
Демалыс күні: дүйсенбі
Көрме кураторы: Наталия Баженова.
